Wordt u soms ook getroffen door iets wat u leest 

 in een interview in de krant of een magazine? Zinnen die u dan aankruist.

Omdat ze raak zijn. Gevat. U aan het denken zetten. 

In deze rubriek willen we ze met u delen. 

 

november 2020

'Wat ons nu overkomt,  is niet uniek.'

© Royal Holloway, University of London

Op de vraag of filosofie hem helpt tijdens deze coronacrisis, antwoordt Dr John Sellars dat hij vooral soelaas vindt in het stoïcisme, en dan vooral bij de Romeinse stoïcijnen, want die

'...adviseren om wat er in het hier en nu gebeurt in een veel ruimer perspectief te plaatsen. Overschouw de menselijke geschiedenis en kijk naar wat deze pandemie daarin voorstelt. Wat ons nu overkomt, is niet uniek. Er hebben vroeger nog gevaarlijke virussen rondgewaard. In de toekomst volgen er ongetwijfeld nog. Wij, westerlingen, hebben dit de voorbije decennia niet meegemaakt - vandaar dat velen zo in shock zijn - maar daarom is deze epidemie nog niet uitzonderlijk. Onze voorouders moesten veel gevaarlijker virussen doorstaan, op verschillende tijdstippen in de geschiedenis. Waarom zouden wij dit dan niet kunnen overleven?'

 

Of de wereld een betere plek zou zijn, vraagt de interviewer, als we meer zouden luisteren naar de filosofen uit die Romeinse tijd?

'Zonder twijfel', antwoordt Sellars, 'De beroemde Romeinse schrijver en stoïcijnse filosoof Seneca (4 v.Chr.-65n.Chri.) dacht veel na over het gevaar van woede in de politiek. 'Waar het verstand ophoudt, begint de woede', stelt hij. 'Woede is gevaarlijk. Zeker als ze wordt aangevuurd door machtige, invloedrijke figuren.'

'De stoïcijnen raden ons daarom aan dat we onze woede altijd moeten proberen te beheersen: alleen kalmte kan ons redden. De epicuristen wijzen ons erop dat we niet veel geld of bezit nodig hebben om een gelukkig leven te leiden. En de pyrronistische sceptici vinden dat we ons dogmatisme beter inruilen voor openheid van geest. Dat is toch een perfecte handleiding voor een betere wereld?'

Gelezen in Knack 11-17 nov 2020 - John Sellars is doctor in de filosofie aan de University of Warwick, en doceert ook in Londen en Oxford 

Meer weten of de hellenistische filosofie? KLIK HIER 

'Het mooie aan literatuur is dat je ergens helemaal in kunt kruipen'. 

© Lebowski Publishers 

In het interview van Sam De Wilde met Simone Atangana Bekono praten ze over de impact van film en internet tegenover die van literatuur.  Ooit werd film gezien als een bedreiging voor de literatuur, stelt De Wilde, maar inmiddels lijkt het internet een bedreiging te zijn voor beide kunstvormen. 

Simone Atangana Bekono is er gerust in. 'Het mooie aan literatuur is dat je ergens helemaal in kunt kruipen. (...) Ik denk dat de literatuur wel tegen een stootje kan, maar je ziet toch steeds minder mensen lezen. Ik weet ook niet hoe we hen er opnieuw warm voor kunnen maken. Ik weet alleen dat lezen mij heel erg geholpen heeft met nadenken over de wereld. Het enthousiasme over wat literatuur in dat opzicht voor mij betekent, gun ik iemand anders ook wel, maar je kunt niemand dwingen om aandacht te hebben voor wat jij het allermooiste vindt. '

'Ik denk wel heel veel na over wat de gevolgen zijn van het groeiende belang van sociale media en smartphones. Ik heb daar geen grote complottheorieën over, maar de aandacht die je nodig hebt om een boek te kunnen lezen is het tegenovergestelde van de aandacht die je nodig hebt voor TikTok of Instagram. Ik ben benieuwd of dat echt grote invloed zal hebben op de literatuur, maar ik geloof niet dat boeken door sociale media met uitsterven bedreigd zijn. Ik denk dat literatuur een kunstvorm is die door een bepaalde groep mensen altijd op een traditionele manier zal worden genuttigd: je koopt een boek en je leest het.'                                                                                                                                                                                  

Gelezen in DSL zaterdag 24 oktober 2020  - Simone Atangana Bekono is dichter en schrijver. Onlangs verscheen haar debuutroman Confrontaties. 

'In het leven moet je net genoeg hebben van alles.'

© Big Hospitality

Het was een erg emotioneel keerpunt in het leven van chef Magnus Nilsson toen hij besefte dat hij 'klaar' was met zijn restaurant Fäviken, dat jarenlang prijkte in de lijst met de 50 beste restaurants ter wereld. Fäviken, een houten chalet met plaats voor slechts 16 gasten, gesitueerd tussen de fjorden, op een geïsoleerd landgoed in het hart van Zweden. Nilsson werd een wereldster onder de chefs en toonaangevend, met zijn culinaire filosofie om uitsluitend lokale ingrediënten te gebruiken. 

In Sabato, het weekendmagazine van De Tijd, kijkt hij terug op de periode tussen mei 2019, waarin hij onverwacht aankondigde te zullen stoppen met zijn restaurant, en nu. Het was tijd voor hem en zijn gezin (hij heeft 4 kinderen) om zich te heroriënteren, zonder de aanhoudende druk om zichzelf voortdurend te moeten verbeteren. Ze kochten een appelboomgaard, die ze willen uitbouwen met respect voor de artisanale traditie. 

"Op dit moment kunnen we er nog niet echt van leven, maar mijn vrouw is psychologe en daardoor is er nog een extra inkomen. De appelboomgaard is een project voor de lange termijn, hij hoeft niet meteen veel op te brengen. 

In mijn boek (Fäviken - 4015 days, beginning to end, een kookboek met elk gerecht dat ooit in zijn restaurant werd geserveerd) heb ik het over het Zweedse woord 'lagom', een begrip dat je niet echt kunt vertalen, maar min of meer betekent dat je leven in balans is: je hebt nét genoeg van alles. Zo is ook mijn visie over geld. Te weinig is moeilijk, te veel is onnodig."

Gelezen in Sabato, editie 7 november 2020

‘Thruth is like poetry. And most people fucking hate poetry.’

© ID Knack

Met deze quote begint Josse De Pauw zijn column En? in de Standaard der Letteren, waarin hij elke maand verslag uitbrengt van zijn leven vijf hoog. In de editie van zaterdag 7 november 2020 heeft hij het over waarheid en poëzie. 

 

‘Thruth is like poetry. And most people fucking hate poetry.’

"Het is een quote uit de film The Big Short: A Screenplay over de bankencrisis, waarmee Adam McKay gezegd wil hebben dat niemand wil zien dat die hele geldhandel op los zand en leugens is gebouwd. Zou het kunnen dat er – behalve het feit dat beide door nogal wat mensen inderdaad gehaat worden – een verband bestaat tussen de waarheid en de poëzie? Dat goeie poëzie doordesemd is van een waarheid waar we niet altijd aan willen? Ik kan in elk geval geen tien gedichten na elkaar lezen. Zou het de overdosis waarheid zijn die me na een tijdje te veel wordt?"

Josse De Pauw is toneelspeler en schrijver. Zijn voorstellingen maakt hij bij het huis LOD in Gent. 

oktober 2020

'Kom hier dat ik u vastpak. Of nee... Nu niet.'

Acteur Tom Van Dijck staat binnenkort terug op de planken, als Vladimir in 'Wachten op Godot', u weet wel, die beroemde klassieker van Beckett. Twee mannen, Vladimir en Estragon, zitten op een bank, praten, met elkaar én met twee voorbijgangers, maar bovenal wachten ze, op Godot. Wie of wat Godot is, blijft een raadsel, het hele stuk door. Ze wachten. 

Zelfs Beckett, die zelden sprak over zijn werk, moet ooit beweerd hebben: 'Als ik had geweten wie Godot was, had ik het wel in het stuk gezet.'

Precies dat wachten én de vraag waarom en op wie, blijft fascineren en net daarom is het zo echt van deze tijd, vindt Tom Van Dijck in de krant De Tijd van 10 oktober 2020. Het stuk gaat volgens hem 

"Over het verlies van vaste waarden. De tekst is van 1952, en geschreven in de context van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog en het ontstaan van het existentialisme. We kwamen uit een periode van chaos en veel mensen stelden zich grote vragen bij de zin van het leven. Daar slaat het wachten op. De personages wachten op iets, maar ze weten niet goed wat. Zoals ook wij, die net als Vladimir en zijn metgezellen in een vreemd tijdsgewricht zijn terechtgekomen, vandaag zitten te wachten op iets." 

Waarop we dan wachten? 

"Waar wachten we niét op? Op een vaccin, op verandering, op een antwoord op de vraag over hoe het met ons klimaat verder moet. Kortom: op een dudelijker beeld van de toekomst. Veel zinnetjes over de zin van het leven krijgen een extra bijklank door corona."

Zoals? 

"De afstand tussen leven en dood is zo onzettend kort. Wat betekent dat dan, léven? En wat moeten of kunnen we anders doen met ons leven, wetende dat het (knipt met zijn vingers) plots gedaan kan zijn? Die gedachten zijn de afgelopen maanden door vele hoofden gegaan. Wat betekent leven ook in een tijd waarin we zolang opgesloten zaten en elkaar nog altijd niet mogen vastpakken? Ergens in het stuk zegt Vladimir tegen Estragon: 'Kom hier, dat ik u vastpak.' En hij antwoordt: 'Nee, nu even niet.' Akelig hoe zoiets binnenkomt in dit tijdsgewricht."

 

Tom Van Dijck is acteur (In de gloria, Het eiland, De ronde, Over water) en schrijver en regisseur (Met man en macht, Van vlees en bloed, Den elfde van den elfde) en vooral bekend van televisie. 

'At the end of my suffering/there was a door', Louise Glück

 

"Met een naam als Louise Glück ben je een zondagskind, toch?", mijmert Hans Cottyn in zijn zaterdagcursiefje in De Standaard van 10 en 11 oktober 2020. Hij beschrijft hoe de Amerikaanse dichteres, die net bekroond werd met de Nobelprijs Literatuur 2020, doorbrak met de dichtbundel die ze schreef op het ogenblik dat haar huis afbrandde. "Een geluk bij een ongeluk, heet dat dan.", schrijft Cottyn. 

"Hoe troosteloos is dat eigenlijk, dat geluk bij een ongeluk? Kan het ene niet zonder het andere? Moet je eerst verliezen vooraleer je wint? Vind je maar geluk na de tragedie, moet je echt iedere keer dat paradijs uit? En moet je je daar maar bij neerleggen, zoals de goden willen?"

Hij vermeldt daarna de eerste regel van The Wild Iris, het titelgedicht van de bundel waarmee Glück eerder de Pulitzer Prijs won in 1993. 'At the end of my suffering / there was a door.' "Geluk is een deur.", besluit Cottyn, "Naar buiten, of naar binnen."

 

Hans Cottyn is chef opinie bij De Standaard. Zijn cursiefjes kan je lezen op https://www.standaard.be/auteur/hans-cottyn 

september 2020

'Ben ik oud? Alle leeftijden schuilen in mij', Laure Adler.

 

"Nee, zestig worden is niet zo schokkend als de kaap van de vijftig ronden", schrijft Béatrice Delvaux in haar weekendcolumn van 19 en 20 september 2020 in De Standaard, "maar toch betekent het dat de moderne maatschappij je bij het grofvuil zet." 

In een boekenwinkel in de Provence luisterde ze naar Françoise Nyssen, Leila Shahid en Laure Adler, drie vrouwen met gemeenschappelijke eigenschappen: liefde voor boeken, burgerzin en engagement én het feit dat ze elk een machtpositie hebben bekleed, respectievelijk als minister van Cultuur, als ambassadrice van Palestina in Frankrijk en daarna in België, en als hoofd van France Culture.

 

Adler, die de biografieën schreef van Hannah Arendt, Marguerite Duras en Françoise Giroud, bevriend was met François Mitterand en elke avond de elite van de culturele wereld aan het woord liet in haar uitzending L'Heure Bleue op France Inter, is opnieuw journaliste geworden. Haar boek De nachtelijke Reizigster is een reisverslag naar het land waar we op een dag allemaal zullen wonen: de ouderdom. "Daar woon ik nu, op een plek waar niemand het ooit over heeft. Het is een persoonlijk parcours. Teder. Vrolijk en vitaal." Ze beschrijft ontmoetingen met beroemde ouderen maar vermeldt ook het geluk dat het met zich meebrengt. "Sinds ik vijftig werd, laat het vreemde land van de ouderdom me geen moment meer los. Het was een heftig gevoel: de aftelling begon. En twintig jaar later sta ik op een oever waar de tijd integendeel haast grenzeloos lijkt te zijn. en waar de woorden geluk, cadeau, weldaad zich opdringen. Ben ik oud? alle leeftijden schuilen in mij."

 

"De ouderdom als vast voornemen om nooit af te wijken van datgene wat je wil zijn", besluit Béatrice Delvaux. "Niet als tragische lotsbestemming of veralgemeende versuffing, maar als levenskunst. Waarbij je de leeftijd, nee, niet als een spiegel beschouwt, maar als een uitnodiging om steeds intenser en genereuzer te leven."

 

Béatrice Delvaux is senior writer bij Le Soir en columniste bij De Standaard. 

Hebt u iets voor deze rubriek? 

Bezorg ons het artikel en het fragment dat u trof.

Of stuur ons een bericht, we nemen contact op met u.