gepost 11/03/2021

100 jaar meisjesstudenten in Leuven, een lange weg 

Precies honderd jaar geleden deden de eerste meisjesstudenten hun intrede in Leuven. Bij het begin van het academiejaar 1920-21 schrijven 39 meisjes zich in, onder wie zes buitenlandse. Het is wachten tot de eeuwwisseling voor het aantal vrouwelijke studenten het aantal mannelijke evenaart en vervolgens overtreft. 

In 'Over blauwkousen en blokbeesten, 100 jaar meisjesstudenten', schetst KU Leuven een portret van de afgelegde weg. 

‘Ofschoon de Leuvense Alma Mater niet langer kan weigeren de vrouwen een hogere vorming te geven, hopen wij toch dat ze zich niet in grote getale zouden begeven naar beroepen die niet overeenstemmen met de normale functies die de natuur hen toewijst in de maatschappij.’ 

Rector mgr. Paulin Ladeuze in zijn openingsrede van het academiejaar 1920-1921

 

De uitspraak doet glimlachen, hoewel. Wat anno 2021 zo vanzelfsprekend lijkt, werd moeizaam verworven, zoveel is duidelijk. Hoger onderwijs is lang een gesloten poort geweest voor vrouwen. Het heeft lang geduurd vooraleer 'de geest uit de fles was'. Dat was de verdienste van veel dappere, progressieve en ja, feministische vrouwen, die meer wilden zijn en betekenen dan wat het traditionele rollenpatroon voor hen in petto had. 

Bij deze een eresaluut dus, aan al die 'female firsts' van ooit. 

1873 - Isala Van Diest

KU Leuven weigert haar

1920 - de eerste vrouwelijke studenten

doen hun intrede in KU Leuven 

1960 - Marguerite Lefèvre, eerste vrouwelijke gewoon hoogleraar

KU Leuven

In 1873 wil Isala Van Diest zich inschrijven voor de richting geneeskunde aan de KU Leuven. Haar secundaire opleiding had ze in Duitsland gevolgd.  Het hoger secundair onderwijs was in België immers nog niet toegankelijk voor meisjes.

De toenmalige rector, Namèche, weigerde haar en stelde voor dat ze in plaats daarvan verloskunde zou studeren. Van Diest wees zijn voorstel af en schreef zich in aan de Universiteit van Bern.

Na haar studies in Zwitserland werd Isala van Diest de eerste vrouwelijke arts in België.

Ze bleef zich ook inzetten voor vrouwenemancipatie. Zo richtte ze o.m. La Refuge op, een centrum om vrouwen op te vangen die weg wilden uit de prostitutie.

Veertig jaar later dan de andere grote Belgische universiteiten, laat KU Leuven ook vrouwen toe. In Brussel, Luik en Gent mochten vrouwen al sinds 1880 studeren.

De KU Leuven telde op dat moment 3000 studenten. De meisjes (39 dat eerste jaar) worden ondergebracht in twee peda's, onder het waakzaam oog van kloosterzusters. 

In de aula's zitten ze apart, de meisjes op de eerste rijen, de jongens op de bovenste. In de rijen daartussen vormden paters en kloosterzusters een buffer tussen beide groepen. 

Tot de allereerste vrouwelijke studentes die de Katholieke Universiteit Leuven kon betreden behoorde Anne Hart, een Amerikaanse uitwisselingsstudente. Over het jaar dat ze in Leuven verbleef, schreef ze een rapport, waarin niet alleen de taalkwestie aan bod komt en de ondergeschikte positie van vrouwen in Leuven, maar ook het dagdagelijkse reilen en zeilen waar ze het vaak moeilijk mee heeft. Met name de reglementen lagen haar niet zo. 

 

LEES HIER MEER OVER DE ERVARINGEN VAN ANNE HART IN HET LEUVEN VAN 1920

In 1921 schreef ze zich als een van de eerste vrouwen in aan de KU Leuven. In 1925 behaalde ze het doctoraat ‘à titre étranger’ aan de Parijse Sorbonne. Op dat moment konden vrouwen die titel nog niet behalen in België.

Tegen alle verwachtingen in moest Lefèvre nog lange tijd wachten op haar benoeming als hoogleraar, hoewel ze de taken die bij het hoogleraarschap hoorden al jaren uitoefende.

Pas in 1960 werden de eerste twee vrouwelijke lectoren benoemd, en werd Lefèvre benoemd tot hoogleraar. Zij was op dat moment 66 jaar oud, en overleed het daaropvolgende jaar.

De tweejaarlijkse Marguerite Lefèvreprijs voor genderstudies is naar haar genoemd.

 

Ter vergelijking: in 1925 kent UGent voor het eerst de titel van hoogleraar toe aan een vrouw. 

MEER WETEN OVER VROUWEN AAN DE LEUVENSE UNIVERSITEIT? 

'5x de eerste vrouw in Leuven' (cultuurgeschiedenis.be)

De eerste vrouwen aan de Belgische universiteiten

De 'geschiedenis van de eerste vrouwen aan de universiteit' is een lange weg en start voor 1873! 

1864 - Beginnen aan de universiteit kan alleen voor wie een diploma middelbaar onderwijs op zak heeft. In 1864 worden, onder invloed van de progressieve Brusselse feministe ISABELLE GATTI DE GAMOND,  die in onderwijs een belangrijk wapen zag in de strijd voor gelijke rechten voor vrouwen, de eerste middelbare meisjesscholen opgericht. Daardoor wordt hoger onderwijs ook voor meisjes mogelijk en wordt tegelijk het pad geëffend voor geëmancipeerde vrouwen, die gerespectabeerd worden omwille van hun werk, talent en kennis.

In 1878 zorgt EMMA LECLERQ, een onderwijzeres aan de middelbare school van Isabelle Gatti de Gamond, voor ophef aan de Brusselse universiteit. Ze wil zich inschrijven aan de faculteit Natuurwetenschappen. Haar aanvraag wordt geweigerd. 

In 1880 doet ze een tweede aanvraag, ze wordt aanvaard. In 1883, na het behalen van haar kandidaatsdiploma zet ze haar studies verder in Gent, waar ze in 1885 promoveert. Ze wordt daarmee de eerste vrouw die een doctoraatsdiploma behaalt aan de Gentse Universiteit. 

bron wikipedia

In 1882 schrijft SIDONIE VERHELST zich als eerste vrouwelijke student in aan de Gentse Universiteit. De Gentse kruideniersdochter en onderwijzeres schrijft zich in voor studies in de Natuurwetenschappen. Hoewel ze de tweede kandidatuur met onderscheiding beëindigt, verlaat ze toch de universiteit.

Vrouwelijke studenten hebben het niet makkelijk aan de universiteit. Zo wordt Sidonie Verhelst er belaagd door een mannelijke collega en de kwestie belandt op de academieraadzitting.

Haar inschrijving veroorzaakte in de faculteit Geneeskunde bovendien een felle discussie over de ‘fysieke geschiktheid’ van vrouwen om het artsenberoep uit te oefenen. 

bron ugentmemorie.be

LOUISE POPELIN, (op de foto als enige vrouwelijke studente tussen haar medestudenten) is net als Emma Leclerq onderwijzeres aan dezelfde school van Gatti de Gamond. In 1880 wordt ook zij toegelaten tot de opleiding Natuurwetenschappen aan de Brusselse Universiteit. Ze is er de enige vrouwelijke apothekersstudente in haar tijd.  

In 1892 is ze, samen met haar zus, Marie Popelin, een van medeoprichtsters van de Liga voor de Rechten van de Vrouw. 

bron wikipedia

In 1881 wordt JEANNE RADEMACKERS de eerste vrouwelijke studente aan de Luikse Universtiteit. Ze wil haar vader opvolgen in diens apotheek. In 1985 promoveert ze. Samen met Emma Declerq wordt ze zo een van de eerste vrouwen in België met een universitair diploma.

En verder? 

Meisjes doen het vandaag net iets beter aan de universiteit. Althans de studenten. Bij het zelfstandig academische personeel is er nog lang geen genderevenwicht bereikt. Er is nog een hele weg te gaan vooraleer vrouwen ook evenredig vertegenwoordigd zijn op alle niveaus in de hiërarchie van de universiteiten. 

Vertel anderen over ons. Deel deze webpagina met uw netwerk.