gepost 06/03/2021

De commotie 

Amanda Gorman ontroerde en maakte indruk bij de inauguratie van Joe Biden tot President van de Verenigde Staten met haar gedicht 'The Hill We Climb' (De Heuvel die we beklimmen).

Jong, krachtig, zelfbewust, ambitieus, zo klonk ze. Het beeld van die jonge zwarte vrouw, in een gele Prada jas, staat iedereen nog voor ogen. 

Dat ze niet aan haar proefstuk toe was, bleek al gauw. Ze had al eerder prijzen gewonnen, de presentatie op dat memorabel moment zette haar potentieel nog eens extra in de kijker. Het was duidelijk dat haar werk, in vertaling, snel de weg zou vinden naar veel lezers, overal ter wereld.

Laat in die vertaling nu net het schoentje wringen, althans in De Lage Landen. Meulenhoff, die de rechten verwierf voor de vertaling, lijfde Marieke Lucas Rijneveld in, die zich vereerd voelde met de opdracht. Amanda Gorman en haar team gingen akkoord. Ze schoven voor de vertaling een aantal voorwaarden naar voren. 'Het moest iemand zijn met een heel persoonlijke verwantschap met het werk van Gorman, ook qua stijl en toon' en met Rijneveld kwam de uitgever daaraan tegemoet. 'Gorman en Rijneveld kregen al heel vroeg internationale erkenning, luidde de argumentatie, en zijn niet bang om zich uit te spreken. ‘Rijneveld maakt zaken als gendergelijkheid en mentale weerbaarheid bespreekbaar en we herkennen in haar de passie en strijd voor een inclusieve samenleving', aldus Meulenhoff.

Meteen kwam er kritiek op die keuze. 'Was Rijneveld niet te wit om Gorman te ver­talen? Zou een spokenworddichter van kleur geen betere keuze zijn?' De kritiek ging niet liggen en Marieke Lucas Rijneveld gaf de opdracht terug. Ik ben geschrokken van de ophef,’ schreef ze op haar website, ‘en ik heb begrip voor de mensen die zich gekwetst voelen door de keuze van Meulenhoff om mij te vragen.’

De reacties waren dan ook niet min en schoten alle kanten uit. 

 

 ©  Jeroen Jumelet

© Kelia Anne

Het antwoord

In de media, zowel in Nederland als hier, ontspon de discussie zich steeds verder. Marieke Lucas Rijneveld zweeg, tot vandaag. In diverse kranten verscheen nu haar antwoord, een gedicht. 

Mooi, groots en passend is het. Geen twijfel mogelijk dat ze het niet zou kunnen doen, die vertaling. Met deze verzen reikt ze ieder de hand. Een oprechter en krachtiger reactie is nauwelijks denkbaar. 

Alles bewoonbaar

 

Nooit het verzet kwijtgeraakt, het oergewoel in lief en leed,
of toegegeven aan de kanselpreek, aan Het Woord over wat
goed of fout, nooit te lui geweest om op te staan, om tegen
alle bullebakken in te gaan en met geheven vuisten de
hokjesgeest bevechten, tegen de rellen in je hoofd van het

 

niet-weten, om de onmacht met het stierenrood in je ogen te
temperen, of met rotsentrots altijd je eigen zin te verkondigen,
toe te kijken hoe iemand tot moes en het laatste restje
waardigheid te zien wegsijpelen, je bent tegen schedelmeten,
tegen knechtschap, tegen alle hoekigheid van de mens.

 

Nooit het verzet kwijtgeraakt, de kiem van de ontworsteling,
je afkomst draagt een rouwkleed, je afkomst had gelukkig
een vluchtstrook, niet dat je over alles mee kunt praten,
dat je altijd ziet hoe het gras aan de andere kant soms
dor en minder groen – het gaat erom dat je je kunt

 

verplaatsen, dat je de verdrietzee achter andermans ogen
ziet liggen, de woekerwoede van heb-ik-jou-daar,
je wilt zeggen dat je misschien niet alles begrijpt, dat je vast
nooit helemaal de geraakte snaar vindt, maar dat je het
wel voelt, ja, je voelt het, ook al is het verschil duimbreed.

 

Nooit het verzet kwijtgeraakt, en toch inzien wanneer
het niet jouw plek is, wanneer je moet knielen voor een gedicht
omdat een ander het beter bewoonbaar maakt, niet uit onwil,
niet uit verslagenheid, maar omdat je weet dat er zoveel
ongelijkheid, dat er nog steeds mensen achtergesteld,

 

jij wilt juist verbroedering, je wilt één vuist, en wellicht is je hand
nu nog niet krachtig genoeg, of moet je eerst die van de ander
vastpakken om te verzoenen, moet je daadwerkelijk de hoop voelen
dat je iets doet wat de wereld zal verbeteren, al moet je dit niet
vergeten: kom na het knielen weer overeind en recht samen de rug.

 

Marieke Lucas Rijneveld

 

 

'The best way to express my thoughts and feelings and to respond to the upheaval surrounding the translation of @TheAmandaGordon was by writing a poem' 

(De beste manier om uit te drukken wat ik denk en voel én tegemoet te komen aan de ophef rond de vertaling @TheAmandaGordon, was er een gedicht over schrijven)

(in de tweet waarmee ze het gedicht aankondigde)

 

Vertel anderen over ons. Deel deze webpagina met uw netwerk.