gepost 06/01/2021

Worden onze jaren 20 terug 'roaring'?

De roaring twenties. 

De 'roaring twenties', de woelige, uitbundig schreeuwende jaren 20 van vorige eeuw, hebben hun naam niet gestolen. Het was een zeer bewogen periode. De Eerste Wereldoorlog had diepe kloven geslagen, de Spaanse grieppandemie kwam daar nog eens bovenop. Mensen hadden lang ontbering gekend, de wederopbouw kende zijn gelijke niet en ging alle kanten uit.

Er werd volop gebouwd in de hoogte en de auto deed definitief zijn intrede. De economie werd aangezwengeld, het geld rolde, de aandelenkoersen stegen onwezenlijk. In de jaren 30 zou die zeepbel barsten, maar in de twenties was dat nog niet aan de orde. Maatschappelijk bewoog er ook van alles: vrouwen maakten komaf met het korset en zetten de schaar in hun lange haren. Rokken gingen korter, clochehoeden en uitbundig versierde haarbanden deden hun intrede en de mode werd uitdagender met diepe decolletés, lange kettingen en blote ruggen. Roken was 'in', de vrouwen gaven de mannen het nakijken. De charleston was de dans van de tijd. 

 

Klinkt het u bekend in de oren? Ziet u het zo voor ogen?

Het is de setting van de film The Great Gatsby, die uitgebracht werd in 2013 en u wellicht bekend is. Het was een knaller, met Leonardo DiCaprio in een van zijn glansrollen én een van de beste verfilmingen ooit van de gelijknamige roman van F. Scott Fitzgerald.

Meer over de film kan u HIER lezen, ook de trailer van de film kan u er bekijken. 

Het boek, een klassieker.

The Great Gatsby werd uitgegeven in 1925. Het werd het hoogtepunt uit het oeuvre van F. Scott Fitzgerald (1896 - 1940), één van de grootste Amerikaanse schrijvers van de 20e eeuw.

F. Scott Fitzgerald

Het verhaal

Het romantische drama speelt zich af in de roaring twenties in de Verenigde Staten, toen alles economisch meezat. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van Nick Carraway, die de wereld van zijn buurman, de miljonair Jay Gatsby, ineen ziet storten.

Jay Gatsby is de man die alles heeft. Iedereen die iets voorstelt wordt gezien op zijn feestjes. Zijn landgoed op Long Island zindert van de jonge mensen die drinken, dansen en over de mysterieuze Gatsby praten. Want Gatsby - jong, knap en verschrikkelijk rijk - lijkt altijd een eenling tussen de menigte, kijkend en in afwachting, hoewel niemand weet waarvan.

Onder de broeierige oppervlakte van zijn leven schuilt een geheim: een stil, onmogelijk verlangen naar Daisy Buchanan, zijn voormalige liefde, echtgenote van Tom Buchanan, wiens landgoed zich bevindt tegenover het zijne, aan de andere kant van het water. 

Deze destructieve obsessie dreigt alles te vernietigen.

Standaard Uitgeverij

 

 

Thematiek

Die alles vernietigende hunkering naar wat hij niet kan krijgen, maakt van The Great Gatsby 'de kroniek van de aangekondigde ondergang van de met weelde en luxe overladen Jay Gatsby, die ondanks zijn rijkdom altijd naar meer blijft verlangen', schrijft Katrin Swartenbroux in Zeno, de weekendbijlage van De Morgen.

 

'De hunkering van Gatsby krijgt vorm via het groene licht aan de overkant van het water, aan het dok van Daisy Buchanan, zijn voormalige geliefde met wie de relatie faliekant is afgelopen.

Op de laatste pagina van de roman blijkt dat Gatsby zich niet realiseert dat het licht waarnaar hij reikt zich niet voor, maar achter hem bevindt. Dat het zelfs steeds verder achter hem is komen te liggen.

De groene gloed symboliseert geen betere toekomst, maar weemoed naar het verleden.'

De mythe van de jaren 20

Katrin Swartenbroux stipt aan dat 'de jaren 20 wel degelijk jaren van wederopbouw, hedonisme en vooruitgang waren, maar ook nog steeds van grote ravage en armoede. “De hele mythe van de roaring twenties werd door een stedelijke minderheid belichaamd, die men dan achteraf met het geheel is gaan identificeren.”, zegt professor cultuurgeschiedenis Kaat Wils (KU Leuven) erover.  

Dat aspect komt ook aan bod in een interview dat Sofie Lemaire in 'De wereld van Sofie' op Radio 1 had met Birgit van Puymbroek, professor Engelse literatuur aan de VUB en gespecialiseerd in het modernisme van de jaren 20.

Geeft de iconische verfilming van het boek van Scott Fitzgerald, The Great Gatsby, een goed beeld van wat die roaring twenties toen waren?  was de vraag die Sofie Lemaire bezig hield. Het antwoord is genuanceerd. 

 

Herbeluister HIER het interview.

In het interview vat Prof. van Puymbroek het boek samen. Ze gaat ook in op die tijd, de figuur van de auteur en diverse aspecten, thema's en de aantrekkingskracht van het boek. Ze verwijst ook naar andere boeken uit die periode. 

Worden onze jaren 20 terug 'roaring'? 

Allerlei klanken in de media lijken in die richting te wijzen. StuBru zet alvast de allereerste grote fuif op poten zodat die meteen kan losbarsten als het mag. Tussen de regels van onze nieuwjaarswensen lezen we steevast een grote hunker naar samenzijn, lachen, ontmoeten en omhelzen. In een eindejaarsinterview stelt zelfs prof.dr Erika Vlieghe dat 2022 één groot uitbundig feestjaar zal worden. En in de grote nationale en internationale tijdschriften en kranten stellen talloze economen, sociologen en andere -ogen onomwonden dat onze veerkracht post covid zeker zal heropleven, net zoals we dat vorige eeuw ook gedaan hebben. 

'Die jaren 20 lezen dan ook als een bemoedigende blauwdruk van exact een eeuw geleden. Zo schreef de Amerikaanse econoom Benjamin Anderson in zijn boek Economics and the Public Welfare: “We took our losses, we readjusted our financial structure, we endured our depression, and in August 1921 we started up again. (We hebben ons verliezen aanvaard en onze financiële structuur terug op poten gezet, we hebben depressie doorstaan en in Augustus 1921 zijn we gewoon terug opnieuw begonnen)”, klinkt het in Zeno, 'net zoals we dat vorige eeuw ook gedaan hebben.

'Ook Nicholas Christakis, een prominent socioloog aan de Yale Universiteit, schrijft Swartenbroux,  'ziet patronen in de manieren waarop mensen op crisissituaties reageren, hij voorspelt onomwonden nieuwe roaring twenties.

 

'Gaan we dat ook écht kunnen?', vraagt Katrin Swartenbroux zich af. Kunnen we na zo'n lange periode van mondkapjes, anderhalvemeteren, voorzichtig zijn en zoveel meer, zomaar terug de draad oppikken? Want ook andere opmerkingen, bedenkingen of uitspraken duiken geregeld op.

 

 ‘Corona heeft een soort stolp over ons leven gezet,

maar die kan niet gewoon weer worden opgeheven.’

Gert Verschraegen, socioloog UAntwerpen

 

‘ Hopelijk houden mensen de dingen die ze tijdens deze crisis hebben ontdekt vast,

dat tijd waardevol is bijvoorbeeld.’

Maarten Vansteenkiste, motivatiepsycholoog UGent

 

'Crisismomenten vormen vaak katalysatoren voor nieuwe initiatieven', stelt Swartenbroux, 'in feite is dat ook wat het woord crisis (van het Griekse ‘krinein’) in haar oorsprong betekent: een keerpunt, een veranderende toestand. Ons krampachtig vasthouden aan het oude normaal' is daarbij een natuurlijke reflex, 'omdat we niet weten wat dat nieuwe normaal zal behelzen.' 

Al zijn er wel aanwijzingen en tendenzen waar je die veranderingen moet zoeken:

 

Duurzamer consumeren vb. Groter belang hechten aan mentale en fysieke gezondheid. Een blijvende opgang van digitalisering en technologische vooruitgang. Meer investeren in onze fysieke en financiële veiligheid. Profiteren van onze herwonnen vrijheden. Veranderende omgangsvormen. Terug reizen en het hernemen van sociale en culturele activiteiten. Besef dat tijd een waardevol goed is voor een gelukkig leven. Het (her)ontdekken van 'groeigerichte waarden': gezondheid, hechte relaties, zelfontplooiing. Een blijvende insteek van digitalisering op arbeidsvlak en in de onderwijsbeleving. Het afstemmen van de inrichting van onze thuis daarop: zones voor werk en vrije tijd. Het belang van een huis en een tuin, de vergroening van de steden en het zich heruitvinden van steden op dat vlak. 

 

Gewoon 'de draad oppikken en terugkeren naar 2019 alsof er niets gebeurd is, alsof we niets geleerd hebben' is dus geen optie, klinkt het. 

 

Ook de Venezolaans-Britse econoom Carlota Perez heeft interessante dingen te vertellen over onze tijden en het punt waar we op beland zijn. We haalden haar al eerder aan, op deze website. KLIK HIER, als u het gemist hebt of u het nog eens wil lezen. U kan er verder doorklikken naar het interview dat DE TIJD had met haar.

Of The Great Gatsby een blauwdruk is van hoe onze twenties zich uiteindelijk zullen ontplooien?

Wie zal het zeggen. Wat vast staat, is dat het uiteindelijk allemaal wel goed komt, hoe dan ook. Want, zo besluit de auteur:

'Al kunnen we in de geschiedenis de toekomst niet lezen, er vallen wel lessen te trekken. De belangrijkste?'

'DE MENS IS VEERKRACHTIG.' 

 

Als dat geen positieve boodschap is. 

 

Bron: Knallen de kurken na de crisis? tekst KATRIN SWARTENBROUX - Zeno weekendbijlage bij De Morgen 02/01/2021

U kan het volledige artikel HIER lezen. 

Vertel anderen over ons. Deel deze webpagina met uw netwerk.